Stopa wydrążona – czym jest, jakie daje objawy i jak wspierać stopy na co dzień?

Stopa wydrążona to wada budowy polegająca na nadmiernym wysklepieniu łuku podłużnego. W praktyce oznacza to, że stopa opiera się na podłożu na mniejszej powierzchni niż powinna, a ciężar ciała przenoszony jest głównie na piętę i przodostopie. Choć wysoki łuk może sprawiać wrażenie „mocnej” konstrukcji, w rzeczywistości stopa ta jest naturalnie niestabilna, gorzej amortyzuje wstrząsy i szybciej ulega przeciążeniom. Nieleczona stopa wydrążona może prowadzić do przewlekłego bólu oraz wtórnych dolegliwości w kolanach, biodrach i kręgosłupie.

Czym dokładnie jest stopa wydrążona?

W stopie wydrążonej łuk podłużny jest zbyt wysoki i nie obniża się prawidłowo podczas obciążania. Zmienia to biomechanikę całej kończyny – stopa traci zdolność elastycznego rozkładania ciężaru ciała.

W diagnostyce kluczowe jest rozróżnienie dwóch postaci:

• Stopa elastyczna: łuk obniża się pod wpływem ciężaru ciała (lepsze rokowanie w rehabilitacji).
• Stopa sztywna: utrwalona deformacja wymagająca zaawansowanego wsparcia ortopedycznego.

Dodatkowo wyróżnia się postać przodostopną, tyłostopną lub mieszaną. Często towarzyszy im szpotawe ustawienie pięty, czyli tendencja do uciekania stopy na zewnątrz, co zwiększa ryzyko skręceń.

Przyczyny stopy wydrążonej

Stopa wydrążona rzadko jest wynikiem niewłaściwych nawyków. Najczęściej jej przyczyną są:

• uwarunkowania genetyczne i rodzinne,
• zaburzenia nerwowo-mięśniowe oraz choroby neurologiczne,
• przebyte urazy lub uszkodzenia nerwów.

Jeżeli nie udaje się wskazać jednoznacznej przyczyny, mówi się o stopie wydrążonej idiopatycznej.

Objawy, które mogą wskazywać na stopę wydrążoną

Dolegliwości zwykle nasilają się z wiekiem i wraz z obciążeniem stóp:

• ból w obrębie pięty, śródstopia lub przodostopia,
• niestabilność stawu skokowego i częste skręcenia,
• szybkie męczenie się stóp oraz bolesne modzele i nagniotki,
• palce młotkowate lub szponiaste, wynikające z nadmiernego napięcia ścięgien,
• trudności z dopasowaniem obuwia dziecięcego i dla dorosłych, zwłaszcza w okolicy podbicia.

Jak rozpoznaje się stopę wydrążoną?

Podstawą jest badanie kliniczne oraz analiza chodu. Pomocne jest także badanie podoskopowe, które pokazuje rzeczywisty obszar nacisku stopy na podłoże. W niektórych przypadkach wykonuje się RTG w obciążeniu, a przy podejrzeniu podłoża neurologicznego – dodatkowe konsultacje specjalistyczne.

Leczenie zachowawcze – wkładki, obuwie i fizjoterapia

Celem leczenia jest odciążenie przeciążonych punktów podparcia oraz poprawa funkcji amortyzacyjnej stopy.

Wkładki ortopedyczne

Indywidualnie dobrane wkładki ortopedyczne na stopę wydrążoną odgrywają kluczową rolę, ponieważ:

• zwiększają powierzchnię podparcia, wypełniając przestrzeń pod łukiem,
• odciążają bolesne miejsca w obrębie pięty i przodostopia,
• korygują ustawienie pięty, zmniejszając ryzyko skręceń.

Obuwie

Buty powinny mieć miękką, dobrze amortyzującą podeszwę oraz stabilny zapiętek. Istotna jest także odpowiednia wysokość w podbiciu, aby nie uciskać uniesionego łuku stopy.

Fizjoterapia i ćwiczenia

W przeciwieństwie do stopy płaskiej, priorytetem nie jest samo wzmacnianie mięśni, lecz ich rozluźnianie i uelastycznianie:

• rolowanie i masaż rozcięgna podeszwowego,
• rozciąganie mięśni łydki, ścięgna Achillesa i mięśni krótkich stopy,
• ćwiczenia stabilizacji i propriocepcji, chroniące staw skokowy przed urazami.

Czy operacja jest konieczna?

Większość pacjentów dobrze funkcjonuje dzięki leczeniu zachowawczemu. Zabieg operacyjny rozważa się jedynie w ciężkich, postępujących deformacjach, które powodują znaczny ból lub uniemożliwiają chodzenie mimo wdrożonej terapii.

Dlaczego warto reagować wcześnie?

Wczesne wsparcie stopy – zwłaszcza poprzez odpowiednie ćwiczenia rozciągające i indywidualne wkładki – pozwala uniknąć trwałych deformacji kostnych, palców szponiastych oraz chroni stawy kolanowe i kręgosłup przed przedwczesnymi zmianami zwyrodnieniowymi.