Grzybica stóp u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie i profilaktyka

Grzybica stóp (tinea pedis), choć najczęściej kojarzona z dorosłymi i osobami aktywnymi fizycznie, może występować również u dzieci. U najmłodszych pojawia się rzadziej, jednak nie należy jej bagatelizować. Jest to choroba zakaźna, skłonna do nawrotów i mogąca powodować świąd, pieczenie oraz stany zapalne skóry.

Co to jest grzybica stóp?

Grzybica stóp to zakażenie skóry wywoływane przez dermatofity, czyli grzyby zasiedlające powierzchniowe warstwy naskórka. Najczęściej odpowiadają za nią gatunki z rodzaju Trichophyton, które najlepiej rozwijają się w środowisku ciepłym, wilgotnym i słabo wentylowanym.

W piśmiennictwie medycznym choroba ta określana jest jako tinea pedis i bywa nazywana potocznie „stopą atlety”.

Jak często grzybica stóp występuje u dzieci?

U dzieci grzybica stóp występuje rzadziej niż u dorosłych, jednak jej obecność jest możliwa w każdym wieku. Częstość zachorowań różni się w zależności od populacji, warunków klimatycznych oraz stylu życia, co potwierdza, że problem ten ma znaczenie kliniczne również w pediatrii.

Przyczyny grzybicy stóp u dzieci

Do zakażenia dochodzi w wyniku kontaktu skóry z grzybami obecnymi w środowisku. Do najczęstszych czynników sprzyjających rozwojowi choroby należą:

• chodzenie boso po wilgotnych powierzchniach, takich jak baseny, szatnie czy prysznice,
• noszenie ciasnych, nieprzewiewnych butów i skarpet, które zatrzymują wilgoć,
• korzystanie z ręczników, obuwia lub pościeli osoby zakażonej,
• nadmierne pocenie się stóp.

Ciepło i wilgoć sprzyjają namnażaniu dermatofitów, dlatego właściwa higiena oraz utrzymywanie stóp w suchości są kluczowe w profilaktyce.

Objawy grzybicy stóp u dzieci

Obraz kliniczny może się różnić w zależności od postaci zakażenia. Najczęściej obserwuje się:

• świąd i pieczenie skóry stóp,
• zaczerwienienie oraz łuszczenie się naskórka,
• pęknięcia i macerację skóry między palcami,
• nieprzyjemny zapach stóp,
• niekiedy pęcherzyki lub nadżerki na podeszwach.

Zmiany mogą obejmować jedną lub obie stopy. Dzieci często zgłaszają nasilenie świądu po zdjęciu obuwia lub skarpet.

Jak rozpoznać grzybicę stóp?

Rozpoznanie zazwyczaj opiera się na badaniu klinicznym i wywiadzie. W wątpliwych przypadkach lekarz może pobrać zeskrobiny naskórka do badania mikroskopowego lub hodowli laboratoryjnej w celu potwierdzenia obecności grzybów.

Leczenie grzybicy stóp u dzieci

Sposób leczenia zależy od nasilenia zmian i czasu ich trwania.

Leczenie miejscowe

• Najczęściej stosuje się preparaty przeciwgrzybicze w postaci kremów lub maści, zawierające m.in. terbinafinę, klotrimazol lub mikonazol.

Leczenie ogólne

• W przypadku zakażeń rozległych, przewlekłych lub nawracających lekarz może rozważyć leczenie doustne.

Ważne zasady terapii

• leczenie należy prowadzić przez cały zalecony okres, nawet jeśli objawy ustąpią wcześniej,
• zalecana jest regularna zmiana i pranie skarpet oraz dezynfekcja obuwia, aby zapobiec ponownemu zakażeniu.

Profilaktyka grzybicy stóp u dzieci

Aby zmniejszyć ryzyko zakażenia, warto stosować się do kilku prostych zasad:

• codziennie myć i dokładnie osuszać stopy, zwłaszcza przestrzenie między palcami,
• unikać długiego noszenia wilgotnych skarpet i obuwia,
• wybierać przewiewne buty oraz skarpetki z naturalnych lub oddychających materiałów,
• nie chodzić boso w miejscach publicznych,
• nie dzielić się ręcznikami, skarpetami ani obuwiem.

Kiedy zgłosić się z dzieckiem do lekarza?

Konsultacja lekarska jest wskazana, gdy:

• objawy nie ustępują po 2–4 tygodniach leczenia miejscowego,
• zmiany są rozległe, bolesne lub szybko się nasilają,
• pojawiają się cechy nadkażenia bakteryjnego, takie jak ropa, silny stan zapalny lub gorączka.

Wczesne rozpoznanie i właściwe leczenie grzybicy stóp u dzieci pozwala uniknąć nawrotów oraz powikłań i znacząco poprawia komfort codziennego funkcjonowania.

Źródła:

1. Systematic Review of the Prevalence of Tinea Pedis in Children. Joanna Elisabeth Bjerg Stenderup, Noor Fatima Goandal, Ditte Marie Lindhardt Saunte - https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/pde.15947
2. Tinea Pedis. Pramod K. Nigam; Hasnain A. Syed; Dahlia Saleh - https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470421/